W strategii bezpieczeństwa pożarowego tzw. kompartmentacja (wydzielanie stref w budynku, np. przeciwpożarowych), pozwala na ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu do określonych stref, dając czas na ewakuację i działania ratunkowe. W miarę jak przepisy budowlane ewoluują, aby zapewnić lepszy i skuteczniejszy podział na takie strefy, projektanci muszą brać pod uwagę nie tylko nośność ogniową materiałów w rozwiązaniach biernej ochrony przeciwpożarowej. Coraz ważniejszym atrybutem staje się niemal całkowita szczelność gazowa/powietrzna, która ma duże znaczenie w wielu normach dotyczących efektywności energetycznej i jest również częścią wymagań dla budynków ekologicznych (Green Building).
Ten artykuł wyjaśnia, dlaczego szczelność powietrzna jest kluczowym aspektem oraz jaką rolę odgrywają rozwiązania biernej ochrony przeciwpożarowej w zapewnieniu skutecznej szczelności w budynkach.

Dym i toksyczne gazy: niewidzialne zagrożenie
Choć płomienie są najbardziej widocznym niebezpieczeństwem podczas pożaru, to właśnie dym i toksyczne gazy często stanowią największe ryzyko. Dym może rozprzestrzeniać się z prędkością od 15 do 100 metrów na minutę, drastycznie ograniczając widoczność i dezorientując osoby znajdujące się w budynku. Badania pokazują, że dwie trzecie ofiar śmiertelnych związanych z pożarami ginie wskutek zatrucia dymem, a ponad połowa z nich nie znajduje się w pomieszczeniu, w którym wybuchł pożar.
Systemy ogniochronne o wysokiej szczelności powietrznej odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się dymu pomiędzy strefami, pomagając chronić zarówno życie, jak i mienie. Poza zagrożeniem dla ludzi, dym może powodować poważne szkody materialne w pomieszczeniach w do których nie dotarł otwarty ogień. Często zawiera halogeny, takie jak chlor i brom, które w połączeniu z wilgocią tworzą żrące kwasy. Kwasy te niszczą wrażliwy sprzęt, taki jak serwery, urządzenia medyczne, kable, rury i inne rodzaje instalacji w budynkach – nawet, gdy ogień nie dosięga ich bezpośrednio.

Kontrola zakażeń w placówkach ochrony zdrowia
W obiektach medycznych szczelność powietrzna ma kluczowe znaczenie dla kontroli zakażeń. W salach operacyjnych wytwarza się nadciśnienie, aby zapobiec przedostawaniu się zanieczyszczonego powietrza do ich wnętrza, natomiast w profesjonalnie przygotowanych izolatkach stosuje się podciśnienie, aby powstrzymać wydostawanie się drobnoustrojów. 
Dzięki temu chroni się pacjentów i personel przed infekcjami przenoszonymi poprzez ruch powietrza pomiędzy pomieszczeniami. Szczelność w pokojach / salach poprawia również komfort i pozwalają oszczędzać energię. Bez odpowiedniego uszczelnienia powietrze przedostaje się przez szczeliny i połączenia, co utrudnia utrzymanie czystego i bezpiecznego środowiska w placówkach medycznych.

RYS 1 BAKTERIE PRZENOSZONE POPRZEZ RUCH POWIETRZA

Systemy gaszenia gazem
W infrastrukturze krytycznej, gdzie woda lub piana mogłyby spowodować nieodwracalne szkody, często stosuje się systemy gaszenia gazem, które tłumią pożar poprzez obniżenie poziomu tlenu poniżej 15%. Systemy te wykorzystują gazy takie jak dwutlenek węgla, azot lub mieszaniny gazów obojętnych. Jednak ich skuteczność zależy od szczelności wydzielonej strefy. Jeśli przejścia instalacyjne i połączenia nie są odpowiednio uszczelnione, gazy gaśnicze mogą wydostawać się poza strefę, co obniża efektywność systemu.
Ponieważ systemy biernej ochrony przeciwpożarowej są częścią kompartmentacji, konieczne jest wybieranie takich rozwiązań, które posiadają certyfikaty potwierdzające ich szczelność.

Kontrola zapachów i gazów niebezpiecznych
Wiele działań człowieka powoduje powstawanie zapachów i szkodliwych gazów. Przykłady to prace w zakładach przemysłowych (opary paliw i olejów), baseny (opary chloru), oczyszczalnie ścieków, a nawet kuchnie domowe. Aby zapobiec wydostawaniu się tych zapachów i gazów poza obszar, w którym powstają, oraz uniknąć ich przenikania do innych stref, także niezbędne są szczelne przegrody.

Jak działa test szczelności powietrznej według różnych norm
Test szczelności powietrznej przeprowadza się zgodnie z normą EN 1026 (metoda badania przepuszczalności powietrza). Zgodnie z EN 1026, moduł testowy montuje się na drewnianej ramie w komorze ciśnieniowej i poddaje działaniu dodatnich i ujemnych stopni ciśnienia do maksymalnej różnicy 600 Pa, aby określić ilość przenikającego powietrza.
Wyniki testu podaje się w metrach sześciennych na godzinę na metr kwadratowy (m³/h·m²), co pozwala porównać szczelność różnych materiałów. Niższa wartość oznacza lepszą szczelność – mniej powietrza przenika przez materiał. Wysoka wartość oznacza większe przenikanie, czyli słabe uszczelnienie. Im niższy wynik, tym lepszy produkt w utrzymywaniu powietrza i gazów w wyznaczonej strefie.

              RYS 2 LOGO UMIESZCZONE NA PRODUKTACH OGNIOCHRONNYCH HILTI 

                    O WYSOKICH PARAMETRACH GAZOSZCZELNOŚCI

Rozwiązania Hilti: zaprojektowane dla pełnej szczelności przegród / stref ogniowych
Hilti jest globalnym liderem z ponad 30-letnim doświadczeniem w dziedzinie biernej ochrony przeciwpożarowej. Dzięki wiedzy zdobytej przez lata oraz pasji do innowacji, Hilti oferuje rozwiązania, które zapewniają korzyści wykraczające poza samą odporność ogniową. Jedną z tych korzyści jest szczelność powietrzna w wielu produktach, takich jak tuleje ogniochronne Hilti do przejść instalacyjnych czy masa akrylowa Hilti CFS-S ACR do uszczelniania połączeń niekonstrukcyjnych.
Hilti oferuje produkty ogniochronne szczególnie polecane do dodatkowego uszczelniania i prac renowacyjnych, z potwierdzoną szczelnością powietrzną, zweryfikowaną w testach typu „blower door”.
Hilti pomaga wypełnić lukę między projektem a realizacją. Wspiera inżynierów i wykonawców w przejściu od specyfikacji do instalacji, zapewniając zgodne z normami, zoptymalizowane projekty oraz bezpieczne i efektywne praktyki na budowie. Takie podejście ogranicza prace poprawkowe, zwiększa zrównoważony rozwój i gwarantuje, że to, co zostało zaprojektowane, faktycznie powstaje – czyniąc budowę szybszą, prostszą i bardziej niezawodną oraz zapewniając szczelność powietrzną od samego początku projektu.

Wnioski: szczelność powietrzna jako bardzo istotny element projektu budowlanego
Szczelność gazowa/powietrzna nie jest już kwestią drugorzędną – to kluczowy element nowoczesnego budownictwa, wspierający bezpieczeństwo pożarowe, kontrolę zakażeń, efektywność energetyczną i ochronę środowiska. Zapobiegając rozprzestrzenianiu się dymu, gazów i zanieczyszczeń przenoszonych drogą powietrzną, szczelne przegrody chronią życie, zabezpieczają mienie i pomagają spełniać wymagania prawne.
Aby w pełni wykorzystać jej zalety, szczelność powietrzna powinna być traktowana jako priorytet projektowy, a nie dodatek na późnym etapie. Pozwala to projektantom i inżynierom budowy dobrać odpowiednie materiały i systemy, zaplanować właściwe uszczelnienie przejść instalacyjnych i dylatacji oraz połączeń niekonstrukcyjnych, aby zapewnić współdziałanie z innymi elementami budynku. Odkładanie tego na później może prowadzić do kosztownych przeróbek i obniżonej efektywności inwestycji.

Literatura:
·      IFC Technical Library [firestop.org]
·      https://www.fcia.org/Portals/0/FCIA%20ME%20Standards%202024v1-compressed.pdf
·      https://insulation.org/io/articles/the-state-of-fire-resistance-compartmentation-and-firestop-systems/
·      https://www.astm.org/e1827-11r17.html
·      https://www.cibse.org/knowledge-research/knowledge-portal/tm23-testing-buildings-for-air-leakage-2022
·      https://www.intertek.com/blog/2025/02-25-air-barriers-in-modern-construction/
·      https://www.iea-ebc.org/Data/publications/2025-09-10-1725_Airtightness_Paper_Final.pdf
·      https://cdn-web.iccsafe.org/wp-content/uploads/proclamations/TN02-Building-Tightness_pdf.pdf
·      https://www.ashrae.org/file%20library/technical%20resources/covid-19/64-65_ieq_pantelic.pdf